আনন্দদায়ক আৰু পৰীক্ষামূলক অধ্যয়ন

অনাতাঁৰ অনুষ্ঠান  শুনা  আৰু কিতাপ পঢ়াৰ মাজত এটা মিল আছে | কিতাপত থাকে শব্দ, সেই শব্দই পাঠকৰ মনত বিভিন্ন ধৰণৰ আৱেগ অনুভূতিৰ সৃষ্টি কৰে |  ঠিক তেনেদৰেই তাৰ অনুষ্ঠানেও শব্দৰ যোগে পাঠকৰ মনত একোখন ছবি অংকন কৰে | সাহিত্যত ভাৱ অনুভূতি বক্তব্য প্ৰকাশৰ কাৰণে শব্দই যিদৰে দায়িত্ব পালন কৰে ঠিক তেনে এটা কাম অনাতাঁৰ অনুষ্ঠানতো পালিত হয় |  শব্দবিলাক উৎসৰ পৰা মগজু আৰু হৃদয়লৈ লৈ যোৱা বাহন- এঠাইত চকু এঠাইত কাণ | ইয়াৰ বাহিৰে এই দুটা মাধ্যমৰ বিশেষ পাৰ্থক্য দেখা নাযায় |   

এই কথাখিনি মনলৈ আহিছে ডক্তৰ  দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামীৰ অনাতাঁৰ নাটকৰ সংকলন এটি হাতত লোৱাৰ পিছত | নাটক এখন শুনি  শ্ৰোতাই যিমান আনন্দ অনুভৱ কৰে তাৰ তুলনাত সেই নাটকখন পঢ়িবলৈ সিমান আগ্ৰহ প্ৰকাশ নকৰে | ইয়াৰ কাৰণ কি হ'ব পাৰে বাৰু ? গল্প বা উপন্যাস বা কবিতা বা প্ৰবন্ধ এইবোৰৰ লেখা এটা ধৰণ থাকে -লেখা মানে কাগজত লেখি উলিওৱা | সেই ধৰণৰ পাঠৰ লগত আমাৰ পাঠকসকল অভ্যস্ত | কিন্তু নাটক এখনৰ লেখা ধৰণটো পৃথক | তাত সংলাপখিনি অধিক স্পষ্ট হোৱাকৈ বেলেগ বেলেগকৈ লিখা হয় আৰু যিখিনি পৰিচালকৰ কাৰণে নিৰ্দেশনা বা অনাতাঁৰ নাটকত শব্দৰ কাৰণে বাখ্যা থাকে সেইখিনি বেলেগ ধৰণে লেখা হয় | গতিকে গল্প বা উপন্যাস বা প্ৰবন্ধ পঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত যি এটা সাৱলীল গতি অনুভৱ কৰা যায়, নাটক এখন ছপা আখৰত পঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত  সেই সাৱলীলতা অনুভৱ কৰিব নোৱাৰি | গল্প-উপন্যাস লেখাৰ ক্ষেত্ৰত যেনেদৰে পঢ়াৰ কথাটো মনোযোগ দিয়া হয় নাটকৰ ক্ষেত্ৰতো মঞ্চস্থ কৰা বা অনাতাঁৰ প্ৰযোজনা কৰা দিশটোৰ প্ৰতি অধিক মনোযোগ দিয়া হয় | নাটক মূলতঃ অভিনয়ৰ কাৰণে- মঞ্চই হওক বা অনাতাৰেই হওক | গতিকে লেখা সময়ত নাট্যকাৰে সেই কথাটোৰ প্ৰতি বেছি গুৰুত্ব দিয়া স্বাভাৱিক | 

কিন্তু একেখন নাটক যেতিয়া পঢ়াৰ কাৰণে ছপাই উলিওৱা হয়, তেতিয়া পাঠকৰ পঠন সুবিধা আৰু গতিৰ সাৱলীলতা ৰক্ষা কৰাৰ কথা ভাবিব পাৰি | অতি ব্যক্তিগত হ'লেও এইখিনিতেই এটাই কথা ক'ব বিচাৰিছোঁ গিৰীশ কাৰ্ণাডৰ 'টোগলক' আৰু 'নাগমণ্ডল' নাট দুখন মই অনুবাদ কৰিছিলোঁ | অসম   প্ৰকাশন পৰিষদে নাটক দুখন প্ৰকাশ কৰিছিল | সেই নাটক দুখন মুদ্ৰণৰ সময়ত সংলাপৰ মাজত থকা বৰ্ণনাখিনি পাঠকৰ পঠন সুবিধাৰ কথা মনত ৰাখি সজাই লৈছিলোঁ | গিৰীশ কাৰ্ণাড ডাঙৰীয়ায়ো সেই সাল-সলনিখিনি ভাল পাইছিল আৰু প্ৰশংসা কৰিছিল |

এতিয়া পুনৰ দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামীৰ সংকলনখনৰ কথালৈ আহোঁ | অসম বুক হাইভে প্ৰকাশ কৰা  এই সংকলনটিত একৈশখন নাটক সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে | আটাইকেইখন নাটকেই বিজ্ঞান ভিত্তিক নাটক | এই দিশৰ পৰা সংকলনটি বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ | বিজ্ঞানভিত্তিক অনাতাঁৰ নাটক ৰচনাৰ দিশৰ পৰা দীনেশ চন্দ্ৰ গোস্বামী এটা জনপ্ৰিয় নাম | তেখেতৰ অৱদানক শ্ৰোতাই গৌৰৱেৰে স্বীকাৰ কৰে | কিন্তু দুখৰ কথা তেখেতক কোনেও নাট্যাকাৰ বুলি স্বীকৃতি দিয়া শুনা নাই | কিতাপখনৰ পাতনিত তেখেতে লিখিছে - 'গুৱাহাটী কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰচাৰ হোৱা বচা বচা অনাতাঁৰ নাটকৰ এক বৃহৎ সংকলন 'অনাতাঁৰ নাট্যাবলী' বিশিষ্ট নাট্যাকাৰ অৰুণ শৰ্মাৰ সম্পাদনাত দুটা খণ্ডত প্ৰকাশ পাইছে | বেজাৰৰ কথা যে তাত মাত্ৰ এখনহে কল্পবিজ্ঞান নাটৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে | মোৰ নাটক সেই বাছনিত নুঠাটো (যোগ্যতাৰ তুলাচনীত নুঠিল বুলিও ভাবিব পাৰি )স্থানাভাৱৰ বাবে বুলি মই নিজকে সান্ত্বনা দিছো | 

নাটক পঢ়ি ভালপোৱা পাঠকসকলৰ কাৰণেই এই সংকলনটো অতি আনন্দদায়ক হ'ব |  কেৱল কাহিনী পঢ়ি ভাল পোৱাসকলেও এই সংকলনটি এটা পৰীক্ষামূলক অধ্যয়ন বুলি পঢ়ি চাব পাৰে, মোৰ বিশ্বাস তেখেতসকল হতাশ নহ'ব |