ৰেষ্ট ইন কেমেৰা, ৰঘু ৰাই

বিমানবন্দৰৰ ভিতৰখন সেইদিনা অদ্ভুতভাৱে নিস্তব্ধ আছিল ৷ দিল্লীলৈ যোৱা ৰাতিপুৱাৰ ফ্লাইট ৷ চিকিউৰিটি চেক হৈ গৈছে ৷ এতিয়া কেৱল অপেক্ষা ৷ দীঘলকৈ পাতি থোৱা চকীবোৰৰ এখনত মই বহিছিলোঁ — আৰু  তেতিয়াই চকুত পৰিল- সম্মুখৰ আসনখনত এজন মানুহ বহি আছে ৷ ডাঙৰ বেগ এটা কাষৰ চকীখনত থৈছে ৷  চকীত আউজি মুখখন ওপৰলৈ তুলি থৈছে ৷  চকুযুৰি মুদা ৷ টোপনি যোৱা যেন লাগে ৷ সেই মুখখন মই চিনি পাইছিলোঁ ৷ ৰঘু ৰাই ৷

মনে মনে কলোঁ — মাত এষাৰ দিও, নমস্কাৰ এটা জনাই যাওঁ ৷

কৈশোৰৰ শেষৰ ফালে কেমেৰা হাতত লৈছিলোঁ ৷ আৰু তেতিয়াৰেই এই নামটো শুনিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিলোঁ — ৰঘু ৰাই ৷ প্ৰথমবাৰ এই নাম আৰু কামৰ সতে চিনাকি হৈছিলোঁ-  উস্তাদ আমজাদ আলী খানৰ ‘দৰবাৰী’ ৰেকৰ্ডখনৰ ফটোখনৰ মাজেদি ৷ কলা-বগা ফটো ৷ পৃষ্ঠভাগত ৰাজস্থানৰ বিস্তৃত মৰুভূমি ৷ আৰু সন্মুখত এটি পুৰণি, দূৰ্গৰ মজিয়াত বহি ওষ্টাডজীয়ে চৰোদ বজাই আছে, সম্পূৰ্ণ আত্মবিভোৰ ভাব ৷  ৰাজস্থানী পোচাক পৰিহিত সাধাৰণ মানুহ কেইজনমানে অনন্ত কৌতুহলেৰে ওষ্টাডজীলৈ চাই আছে ৷ চাৰিওফালে কেৱল শূন্যতা ৷ কোনো নাটকীয়তা নাই, কোনো কৃত্ৰিমতা নাই ৷ তথাপিতো সেই ছবিখনে বুকুৰ কোনো এটা কোণ চুই যায় ৷ সেয়াই আছিল ৰঘু ৰাইৰ সৈতে মোৰ প্ৰথম চিনাকী ৷

পৰৱৰ্তী দিনবোৰত আলোকচিত্ৰৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বাঢ়িল ৷ কেৱল তোলাই নহয়, চোৱাৰ প্ৰতিও আগ্ৰহ  বাঢ়িল ৷ আৰু ৰঘু ৰাইৰ ফটোবোৰ চাই চাই দুটা কথা বুজিবলৈ শিকিলোঁ ৷ প্ৰথমটো হ’ল — এটা সম্পূৰ্ণ ভাৰসাম্যপূৰ্ণ ফ্ৰেম ৷ আৰু দ্বিতীয়টো হ’ল — ফটোখনৰ ভিতৰত অনুভৱ কৰিব পৰা প্ৰাণস্পন্দন ৷

স্থিৰ এখন ফটোতো তেওঁ প্ৰাণ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল ৷ সেই অসহায়ভাৱে চাই থকা মানুহগৰাকীৰ মুখৰ ফটোখন-  চকুত বিৰিঙি উঠা আকুতি, নিথৰ হৈ থকা দেহৰ ভিতৰৰ উত্তাল অনুভৱ — এইবোৰেই ছবিখনক জীৱন্ত কৰি তুলিছিল৷ সেই মানুহগৰাকী কেৱল এটা বিষয় নাছিল — তেওঁ জীৱন্ত আছিল ৷

আৰু ইন্দিৰা গান্ধীৰ সেই বিখ্যাত ফটোখন — চিতাৰ ওপৰত শুই থকা মুখখনৰ পিছফালে সূৰ্য অস্ত যাব ধৰিছে৷ প্ৰাণহীন দেহৰ ফটো ৷ কিন্তু সেই ফটোখন কেৱল মৃত্যুৰ দলিল নহয় — সেইখন এটা যুগৰ সমাপ্তিৰ সাক্ষ্য ৷ আমি যেন সেই মুহূৰ্তৰ ভূমিত উপস্থিত আছোঁ — ইন্দিৰা গান্ধীক ওচৰৰ পৰা চাই আছোঁ — এই অনুভৱ দিয়াৰ ক্ষমতা কেৱল ৰঘু ৰাইৰহে আছিল ৷

তেওঁৰ প্ৰতিখন ফটোৱেই আছিল একো একোটা মাষ্টাৰক্লাছ ৷

তেওঁ তোলা তাজমহলৰ ফটোবোৰ এখন কিতাপত সংকলিত হৈছে ৷ মই তাজমহল চাই অহাৰ পিছত সেই কিতাপখন দেখা পাইছিলোঁ ৷ কিতাপখন চাই উঠি মনে মনে কৈছিলোঁ — তাজমহলৰ যি মাৰ্বলে চকু ভৰাই ৰাখে, ৰঘু ৰাইৰ কেমেৰাই সেই মাৰ্বলৰ আত্মাটো ধৰিছে৷ সৌন্দৰ্যৰ উপাসক প্ৰতিগৰাকীয়ে সেই কিতাপখন এবাৰ হ’লেও চাব লাগে ৷

এতিয়া সেই মানুহজন মোৰ সম্মুখতেই বহি আছে ৷ ইমান বছৰে মোৰ ভিতৰত সোমাই থকা ফটোগ্ৰাফাৰজনক অনুপ্ৰাণিত কৰি অহা মানুহজন ৷ নমস্কাৰ জনাবলৈ মন গ’ল ৷ কিন্তু চকু মুদি আছে বাবে মাতিম নে নামাতিম — এই ভাবি ওচৰতেই থিয় হৈ ৰলোঁ ৷

হঠাৎ তেওঁ চকু মেলি চালে ৷

মই নমস্কাৰ জনালোঁ ৷ তেওঁ হাঁহিলে ৷ কাষৰ বেগটো মজিয়ালৈ নমাই মোক বহিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনালে ৷

শ্বিলঙৰ পৰা আহিছিল তেওঁ — ৰাতিপুৱাৰ আগতেই যাত্ৰা কৰিছিল, গতিকে চকুত টোপনিৰ ভাব আছিলেই ৷ এটা সৰু কৈফিয়ৎ দিয়াৰ ঢঙেৰে হাঁহি হাঁহি কথাটো কৈছিল ৷ সেই হাঁহিতেই বুজিলোঁ — মানুহজন যিমান ডাঙৰ শিল্পী, সিমানেই সহজ৷ মই বিনম্ৰভাৱে সুধিলোঁ — আপোনাক ফটোগ্ৰাফীৰ বিষয়ে এটা প্ৰশ্ন সুধিব পাৰোঁনে ?

তেওঁ হাঁহি হাঁহি ক’লে — এই বিষয়টোৰ বাহিৰে অন্য একো কথাই মই নাজানো ৷ এটা প্ৰশ্ন নহয়, কেইবাটাও প্ৰশ্ন কৰা ৷ কথা আৰম্ভ হ’ল ৷ তাৰপাছত বিমানৰ বিলম্বৰ ঘোষণা আহিল ৷ কথা চলিল ৷ মাজতে তেওঁ এবাৰ উঠি গ’ল ৷ অলপ পিছত ঘূৰি আহিল — হাতত দুকাপ কফি ৷

বিমানত উঠাৰ আগলৈকে আমি ভালেখিনি সময় কথা পাতিলোঁ ৷ আৰু ভালেখিনি সময় কেৱল নিস্তব্ধতাৰ মাজতেই থাকিলোঁ — সেই নিস্তব্ধতাইও কথা পাতিছিল ৷ তেখেতৰ দৰে এগৰাকী বিশাল ব্যক্তিত্বৰ মানুহে মোক যেনেদৰে আপ্যায়ন কৰিলে, সেই অভিজ্ঞতাৰে মই ঐশ্বৰ্যবান হৈ ৰলোঁ ৷

সেই কথা-বতৰাখিনিৰ পৰা মই যিখিনি শিকিলোঁ তাক কথাৰে প্ৰকাশ কৰাটো কঠিন ৷ কিছু কথা কেৱল অনুভৱতেই থাকে ৷  আজি তেওঁ নাই ৷ কিন্তু তেওঁৰ কেমেৰাৰ চকুৱে যিবোৰ মুহূৰ্ত ধৰি ৰাখিছে, সেইবোৰ চিৰকাল থাকিব ৷ মৃত্যুই এজন ফটোগ্ৰাফাৰক শেষ কৰিব পাৰে — কিন্তু তেওঁৰ ফটোবোৰক নহয় ৷

ৰেষ্ট ইন কেমেৰা, ৰঘু ৰাই ৷

Rest in Camera, Raghu Rai.

The airport that morning was strangely quiet. An early flight to Delhi. Security done. Nothing left to do but wait. I had settled into one of the long rows of seats when my eyes fell on something — a man sitting in the row ahead. A large bag rested on the seat beside him. He had leaned back, his face tilted upward, eyes closed. He looked like he was asleep. But I recognised that face.

Raghu Rai.

I said to myself — go on, say something. At least offer a namaskar.

I had picked up a camera in the final years of adolescence. And from around that same time, I had been hearing this name — Raghu Rai. The first time his name and his work truly entered my consciousness was through the cover photograph of Ustad Amjad Ali Khan's L P record, Darbari. That photograph had been taken by Raghu Rai.

A black-and-white image. In the background, the vast, sweeping desert of Rajasthan. And in the foreground, Ustad Amjad Ali Khan is seated on the floor of an old fort, completely lost in his sarod — absorbed, unreachable. Beside him, a simple man dressed in Rajasthani attire, watching the maestro with an expression of boundless, quiet wonder. All around them, only emptiness. No drama. No artifice. And yet, the photograph reaches into some corner of the chest and stays there. That was my first meeting with Raghu Rai.

In the years that followed, my interest in photography deepened — not just in taking photographs, but in looking at them. And it was through Raghu Rai's work that I learned two things. The first was a perfectly balanced frame. The second was the pulse of life that could be felt within a still image.

Even in a photograph that does not move, he had breathed life into it. The face of a person staring helplessly at the camera — the silent plea blazing in those eyes, the turbulent feeling trapped inside a motionless body — these were the things that made a photograph alive. That person was not merely a subject. They were living.

And then there was that famous photograph of Indira Gandhi — her face on the funeral pyre, the sun setting slowly behind her. A photograph of a lifeless body. And yet it was not simply a record of death. It was testimony to the end of an era. It made you feel as though you were standing in that very moment, watching Indira Gandhi from close quarters. Only Raghu Rai had that power.

Every photograph he took was a masterclass.

His photographs of the Taj Mahal have been collected in a book. I came across that book after visiting the Taj Mahal myself. After going through it, I remember thinking quietly — the marble of the Taj fills the eyes, but Raghu Rai's camera captured the soul of that marble. Every worshipper of beauty ought to see that book at least once.

And now, here was that man, sitting right in front of me. The man who had, for so many years, lived inside the photographer within me — who had taught him and given him something to reach for. I wanted to offer a namaskar. But his eyes were closed, and I couldn't decide whether to call out or to simply stand there. So I stood, uncertain, beside him.

Then, suddenly, he opened his eyes and looked up.

I offered a namaskar. He smiled. He lifted the bag from the seat beside him and invited me to sit.

He had come from Shillong — had started before dawn, he said, which explained the drowsiness. He offered this as a small apology, smiling as he said it. And in that smile, I understood something — the greater the artist, the simpler the person.

I asked tentatively, "May I ask you one question about photography?"

He laughed and said, "I don't know anything except this subject." Don't ask one question. Ask as many as you like.

And so the conversation began. Then came an announcement — the flight was delayed. The conversation continued. At one point, he got up and left for a few minutes. When he returned, he was carrying two cups of coffee.

Until the time we boarded, we talked, and for stretches of time, we simply sat in silence together. That silence, too, was a kind of conversation. That a person of such stature should receive me with such warmth and ease — that experience left me richer than I had words to express.

What I learned from that exchange is difficult to put into language. Some things live only in the feeling they leave behind.

He is gone now. But the moments his camera's eye caught and held — those will remain forever. Death can end a photographer. But it cannot end his photographs.

Rest in Camera, Raghu Rai.

(The sketch of Raghu Rai was made from a photograph by Vikramjit Kakati)

Published in The Daily Eye | 28th April 20 |

সফল ছবিখনৰ কাৰণে পৰিচালকক অভিনন্দন

বিনোদনপূৰ্ণ চিনেমাৰ মাজেৰেই আমাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰেমৰ আৰম্ভণি | এনেধৰণৰ ছবিৰ প্ৰতি আমাৰ আকৰ্ষণ বহুত বেছি | অসমীয়া ভাষাত এনেকুৱা ছবি নিৰ্মাণ খুব কমেই হয় | বিনোদন দিয়াৰ নামত হিন্দী-বঙালী-তেলেগু ছবিৰ কাহিনী আৰু অন্যান্য উপাদান ধাৰ কৰি আনি অসমীয়াত সংলাপ কোৱা ছবি এখনক অসমীয়া বিনোদন ছবি বুলি ক'ব নোৱাৰি  | অসমৰ মাটিৰ গোন্ধ থকা,  অসমৰ চিনাকি চৰিত্ৰ থকা এটা মৌলিক কাহিনী- যিটো কাহিনীয়ে প্ৰথমৰ পৰা শেষলৈকে আমাক ধৰি ৰাখিব আৰু শেষত আমাক এটা ভাল লগা অনুভৱ দিব আৰু ঘৰলৈ উভতি আহিম কিবা এটা স্মৃতি লগত লৈ- সেইটোৱেই আমাৰ কাৰণে সঠিক বিনোদন ছবিৰ উদাহৰণ | 

চিন্ময় শৰ্মাৰ  'ভাকুট কুট' তেনে এখন অসমীয়া ছবি | ধীৰ গতিত চিনেমাখন আৰম্ভ হৈছে | অলপ সময় যোৱাৰ পিছতেই কাহিনীৰ এটা অপ্ৰত্যাশিত দৃশ্যৰ আৱিৰ্ভাৱ হয় যিটোৱে মুহূৰ্ততে গোটেই চিনেমাখনৰ গতি বৃদ্ধি কৰি দিয়ে | দৰ্শকৰ মনলৈ এটা উৎকণ্ঠাৰ ভাৱ আহে আৰু সেই উৎকণ্ঠাৰ ভাৱটো বিভিন্ন ধৰণে আগবাঢ়ি গৈ গৈ ছবিখন শেষ হয় | 

আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে ছবিখন সুন্দৰকৈ উপভোগ কৰিলোঁ | এইটো সমালোচনা নহয় - দৰ্শক হিচাপে মোৰ প্ৰথম মন্তব্য | যদি সমালোচনা লিখো বিভিন্ন দিশ আলোচনা কৰি চালে দুই এটা কথা নিশ্চয় ওলাব | কিন্তু সমালোচনা লিখিম ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শন শেষ হোৱাৰ পিছত | এখন ছবি আৰম্ভণিৰ পৰা শেষলৈকে কোনো বেয়া ভাৱ সৃষ্টি হ'ব নিদিয়াকৈ কাহিনীৰ পাকচক্ৰ আৰু অভিনেতাৰ ভাল অভিনয়ৰে ধৰি ৰাখিব পাৰিলেই আমি দৰ্শক হিচাপে সন্তুষ্ট | ছবিখনৰ সংলাপ তীক্ষ্ণ হাস্যৰসম্পন্ন | 

কিন্তু এটা কথা ক'বই লাগিব- ছবিখন শেষ হোৱাৰ পিছত যিটো দৃশ্য মনৰ মাজত লৈ আমি ঘৰলৈ উভতি আহিছিলোঁ অৰ্থাৎ যিটো আটাইতকৈ সংবেদনশীল দৃশ্য আছিল সেইটো কিন্তু হাস্যৰসৰ নাছিল | মানসিকভাৱেই অলপ স্থূল বুদ্ধিৰ ল'ৰা এজনে মানসিক হস্পিটেলৰ চৌহদত গছ এজোপাৰ তলত বহি মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত ছোৱালী এজনীৰ লগত আন্তৰিকতাৰে কথা পাতিছে - হাঁহিৰ ছবিখনত সেই দৃশ্যটোৱেই চকু পানী উলিয়াই দিব পাৰে |  সফল ছবিখনৰ কাৰণে পৰিচালকক অভিনন্দন, কিন্তু এই দৃশ্যটোৰ কাৰণে বহুত বহুত বহুত অভিনন্দন | 

খাকীৰ প্ৰসংগত এটা দুটা কথা

 

অতনু ভূঞাৰ "খাকী" ছবিখনৰ নাম ঘোষণাৰ দিনাৰ পৰা এক ধৰণৰ কৌতুহলৰ সৃষ্টি হৈছিল | ভূঞাই নতুন কিবা এটা কৰি ভাল পায় আৰু কামত তাৰ প্ৰতিফলন ঘটে- সেই কথাটোৱেই আছিল এই কৌতুহলৰ প্ৰধান কাৰণ | ছবিখন চোৱাৰ পিছত ভাৱ হ'ল আমি যিমানখিনি আশা কৰিছিলোঁ  ছবিখনে তাতকৈ বেছি পৰিমাণেহে আমাক দিলে | ছবিখনৰ কাহিনী সাধাৰণতে আমি চিনেমাত দেখা পোৱা কাহিনীতকৈ বহুত বেলেগ | খাকী পোচাক পৰিহিত পুলিচৰ ব্যক্তিত্ব, কৰ্মজীৱন আৰু সামাজিক জীৱন এই তিনিওটাকে তেওঁ সাঙুৰি লৈছে | সাধাৰণতে চিনেমাত পুলিচক হয় নায়ক বা খলনায়ক- তেনেকুৱা স্পষ্ট দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয় | খাকী ছবিখনত পুলিচ বিষয়া গৰাকী মূল চৰিত্ৰ, কিন্তু তেওঁক দেৱতুল্য কৰাৰ চেষ্টা পৰিচালকে কৰা নাই | পুলিচ সংক্ৰান্তত আমি যিবোৰ কথা শুনি থাকোঁ তেনেকুৱা কথাকো চৰিত্ৰটিৰ মাজেৰে প্ৰকাশ কৰা হৈছে | ৰাজনৈতিক নেতা আৰু তেওঁলোকৰ শক্তিয়ে পুলিচক কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰে সেই কথাও ছবিখনত বিশ্বাসযোগ্যভাৱে উপস্থাপন কৰা হৈছে | 

ছবিখনত নতুন পুৰণি আটাইবোৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীয়ে ভাল অভিনয় কৰিছে | পৰিচালক এজনে নিজৰ প্ৰথমখন ছবিত একেবাৰে নতুন অভিনেতা এজনৰ কান্ধত ছবিখনৰ বোজা দিয়াটো যথেষ্ট সাহসিকতাৰ কাম | এই সাহস অতনু ভুঞাৰ আছে কাৰণেই তেওঁ চৰিত্ৰটি সফল ৰূপত উপস্থাপন কৰিব পাৰিছে | এই  চৰিত্ৰটোত পৱন গায়নৰ বাহিৰেই অইনক কল্পনা কৰাটো কঠিন | ৰাজনৈতিক নেতাৰ ৰূপত অৰুণ নাথ অতি বিশ্বাসযোগ্য | ডাক্তৰ জাহানাৰা বেগমক এটা বেলেগ ৰূপত আমি দেখিবলৈ পালোঁ, ইয়াৰ কাৰণেও পৰিচালক ধন্যবাদৰ পাত্ৰ |  মূল চৰিত্ৰটিৰ সহযোগী পুলিচ বিষয়াগৰাকীৰ অভিনয়ো ভাল লাগিছে আন দুটিমান চৰিত্ৰত হেমন্ত দেৱনাথ গীতাৰ্থ শৰ্মা আৰু নন্দিনী বৰুৱাকো  ভাল লাগিছে |

ছবিখনত ধুবুৰী অঞ্চলৰ কিছু দৃশ্য দেখুওৱা হৈছিল যিবোৰ ঠাই আমি অসমীয়া চিনেমাত পূৰ্বতে দেখা নাছিলোঁ | ছবিখনৰ প্ৰতিটো ফ্ৰেমতেই পৰিচালকৰ চিন্তা আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে | এটা সৰু উদাহৰণ দিছোঁ  আৰক্ষী বিষয়া গৰাকীৰ সহযোগীজনে তেওঁৰ ঘৰলৈ বিষয়াজনক মাতি নিয়ে, ছোৱালীজনীৰ গান এটা শুনায় | এই সৰু দৃশ্যটিত ঘৰটোৰ বেৰত দেখা পাইছোঁ ভূপেন হাজৰিকা জ্যোতিপ্ৰসাদ আদিৰ ফটো তাত থোৱা আছে,  আৰু এখন ফটো আছে পুলিচ বিষয়াগৰাকী তেওঁৰ ঘৈণীয়েক আৰু ছোৱালীজনীৰ- ছোৱালীজনীয়ে কিবা পদক এটা পাইছে, সেই মুহূৰ্তটি উদযাপন কৰা ফটো | সেই ফটোখন পৰ্দাত খুব কম সময়ৰ কাৰণে ওলাইছে, সেই ছবিখনেই সমগ্ৰ পৰিয়ালটিৰ সাংস্কৃতিক পৃষ্ঠভূমি সুন্দৰকৈ প্ৰকাশ কৰি তুলিছে |  

ছবিখনৰ বেকগ্ৰাউণ্ড স্ক'ৰ খুব সুন্দৰ,  দৃশ্যবোৰৰ মুড সৃষ্টি কৰা আৰু তাত গতি সংযোগ কৰাত বেকগ্ৰাউণ্ড মিউজিকেই যথেষ্ট সহযোগ কৰিছে |  দৃশ্য গ্ৰহণ খুব ভালদৰে কৰা হৈছে, বিশেষকৈ বহুত মানুহ থকা দৃশ্যবোৰ কৰাটো কষ্টকৰ, সেইবিলাকো খুব সুন্দৰকৈ আৰু বিশ্বাসযোগ্যভাৱে কৰা হৈছে | ছবিখনৰ কাহিনী বৰ্ণনাৰ যিটো কৌশল তাত মোৰ ভাৱ হয় ফ্লেছবেকৰ আধিক্যই মনোযোগক অলপ বাধা দিছে | ছবিখনৰ আৰু এটা ভাল আৰু চকুত লগা দিশ হ'ল চৰিত্ৰবোৰৰ মুখৰ সংলাপ | সংলাপবোৰ বাস্তৱৰ পৰা তুলি অনা, মানুহে তেনেকৈয়ে কথা কয় | আমাৰ বেছিভাগ ছবিৰ সংলাপত লিখি দিয়া বাক্য কিছুমান পঢ়ে, কথা নকয় | এই ছবিত চৰিত্ৰই কথা পাতিছে, কথা কৈছে | এই কৃতিত্বৰ কাৰণে অতনু ভূঞাক আকৌ এবাৰ বেলেগে অভিনন্দন জনাইছো | ছবিখনৰ দৈর্ঘৰ বিষয়ত এটা কথাই ক'ব পাৰোঁ,  বিশেষকৈ দ্বিতীয় ভাগৰ দৈৰ্ঘ অকণমান কমাব পৰা হ'লে ভাল আছিল |      

আজি ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী

আজি ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী | আজিৰ পৰা ঠিক এশ এক বছৰ আগতে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল ব্ৰজেন বৰুৱাই | তেওঁৰ শতবৰ্ষ পাৰ হৈ গ'ল শব্দহীনভাৱে | গীত, চলচ্চিত্ৰ, অভিনয়, পৰিচালনা- এই আটাই কেইটি দিশেৰে অসমৰ সংস্কৃতি জগতত সশব্দে বিচৰণ কৰি থকা কৰ্মযোগীজনৰ শতবৰ্ষ নিশব্দেই পাৰ হৈ গৈছিল | আজি আৰু এটা বছৰ পাৰ হৈ গ'ল |

অসমীয়া ছবি জগতৰ কাৰণে ব্ৰজেন বৰুৱাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অৱদান আছিল কলিকতা নিৰ্ভৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰযোজনাৰ জগতখনক তেওঁ এককভাৱে কলিকতাৰ পৰা অসমলৈ লৈ আহিছিল | ষ্টুডিঅ'ৰ সীমাবদ্ধতা অতিক্ৰম কৰি তেওঁ আচল লোকেশ্যনত দৃশ্য গ্ৰহণ কৰি অসমত ছবি নিৰ্মাণ সহজ কৰি তুলিছিল | সংগীত হওক বা চিনেমাই হওক সকলো ক্ষেত্ৰতেই তেওঁ অকলেই নহয় লগত আৰু বহুজনক আগবঢ়াই লৈ গৈছিল | অসমীয়া ছবি জগতত থলুৱা কাৰিকৰী শিল্পীৰ সংযোজন তেওঁৰ অন্যতম অৱদান | চিনেমা জগতত এটা কথা আছে- পোহৰৰ পৰা আঁতৰ হ'লেই মানুহৰ মনৰ পৰাও আঁতৰ হয় | ব্ৰজেন বৰুৱাৰ ভাগ্যত হয়তো তাকেই লেখা আছিল | 

অসমৰ সংস্কৃতিবান সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী মহোদয়লৈ মোৰ অনুৰোধ ব্ৰজেন বৰুৱাৰ এটি আবক্ষ মূৰ্তি জ্যোতি চিত্ৰবন চৌহদত অথবা আইদেউ প্ৰেক্ষাগৃহৰ সন্মুখত স্থাপন কৰিব লাগে | এইটো খুব সৰু  অনুৰোধ আৰু চৰকাৰ এখনৰ বাবে এই অনুৰোধটো ৰক্ষা কৰা  অকণো কঠিন কাম নহ'ব | 

অসমীয়া চিনেমাৰ অসমীয়া অভিনয় শিল্পী

অসমীয়া চিনেমা চোৱা বা নোচোৱা প্ৰসংগত সেইদিনা অমৰদীপ গগৈয়ে এটা ফেচবুক প'ষ্ট দিছিল |তেওঁ লিখিছিল- ‘অসমীয়া চিনেমাৰ লগত জড়িত লোকসকলে অসমীয়া চিনেমা চায় নে? উত্তৰটো নিৰাশাজনক। সৰহভাগেই টিকট কাটি অসমীয়া চিনেমা নাচায়। বিশেষ প্ৰদৰ্শনী থাকিলে, মাতিলে গৈ চাই আহে। চাই বেয়া চিনেমা একোখনকো ভাল বুলি মন্তব্য কৰে। সেয়ে সাধাৰণ দৰ্শকৰ ওচৰত তেওঁলোকৰ বিশ্বাসযোগ্যতা হ্ৰাস পায়। দীৰ্ঘদিন ধৰি দেখিছোঁ - অসমীয়া চিনেমাৰ লগত জড়িতসকলৰ বৃহৎ সংখ্যকে চিনেমা গৃহত গৈ টিকট কাটি অসমীয়া চিনেমা নাচায়।“

তেওঁ আৰু লেখিছিল- শেহতীয়া দুবছৰত মুক্তি পোৱা চিনেমাৰ তালিকা এখন লৈ যদি কোনোবাই এটা জৰীপ চলাই তেতিয়া দেখিব - সৰহভাগেই সেই চিনেমা সমূহ চোৱা নাই। (আজিকালি প্ৰচাৰৰ কথাটো এটা বাহানাহে। হাততে থকা ম'বাইলত বুক মাই শ্ব' এপত শুকুৰবাৰে এটা ক্লিক কৰিলেই সকলো গম পায়। সপ্তাহত এটা দিন তেওঁলোকে এপটো খুলি চাব নোৱাৰাৰ কোনো কাৰণ নাই। অৱশ্যে এই কথাটো মই সাধাৰণ জনৰ ক্ষেত্ৰত কোৱা নাই। চিনেমাৰ লগত জড়িত সকলৰ কথা কৈছোঁ। সহযোগী নিৰ্মাতা সকলে কিনো কৰিছে তাৰ খবৰ ৰখাটো, চোৱাটো এটা দায়িত্ব) । আন এটা চাম আছে তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ বৃত্তৰ বাহিৰৰ লোকৰ চিনেমা নোচোৱাটো এটা কৰ্তব্য বুলিয়ে ধৰে। কিন্তু তেওঁলোকে নিৰ্মাণ কৰা চিনেমা সকলোৱে চাব লাগিব বুলি এটা ফটোৱা জাৰি কৰে। তেওঁলোকৰ চিনেমা নাচালে অসমীয়া চিনেমা ৰসাতলে যাব বুলি ভাবে। ৰিমা দাসৰ ‘ভিলেজ ৰকষ্টাৰ’ মুক্তিৰ সময়ত এই কথাটো মুকলিকৈ আলোচনা হৈছিল। তেওঁলোকৰ এটা চামে পুৰস্কাৰৰ বাবে বনোৱা চিনেমা নাচাওঁ বুলি ঠিক কৰি লৈছিল। আইৰণিটো হ'ল তেওঁলোকেই আকৌ পুৰস্কাৰৰ আশাত চিনেমা মহোৎসৱলৈ নিজৰ নিজৰ চিনেমা পঠায়।‘

এইখিনিলৈকে পঢ়ি থাকোঁতে মোৰ এটা বেলেগ কথা মনত পৰিল | সত্যজিত ৰায়ৰ 'সীমাবদ্ধ' ছবিখনৰ কথা | ছবিখনৰ মূল চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল বৰুণ চন্দই | ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰৰ সময়ত সত্যজিৎ ৰায়ে তেওঁক দুটা টিকট দিছিল | 'এটা তোমাৰ কাৰণে, বাকীটোৰে তুমি কাৰোবাক লৈ আহিবা |' বৰুণ চন্দ্ৰই এটা টিকট নিজৰ বাবে ৰাখিলে, আনটো তেওঁ মাকৰ কাৰণে ৰাখিলে |  আৰু তেওঁ নিজে ষোল্লটা টিকট কিনি ল'লে, সেই কেইটাৰে তেওঁ বন্ধু-বান্ধৱক দেখুৱালে | এই কথাটো মনত পৰিল  এইকাৰণেই যে আমি বহু চিনেমাৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰীৰ কথা জানো, তেওঁলোকে প্ৰিমিয়াৰৰ সময়ত প্ৰযোজক বা পৰিচালকক সোধেগৈ- মই কিমানজন আলহী আনিব পাৰিম ! চিনেমা এখনত এজন অভিনেতাই অভিনয় কৰিছে, চিনেমাখনৰ সফলতাৰ এটা অংশ তেওঁৰো | চিনেমাখন যদি সফল হয়, মানুহে যদি তেওঁৰ অভিনয় ভাল পায়, তেওঁৰ লাভ হ'ব |  চিনেমাখনৰ লাভ হলে তেওঁৰো লাভ | চিনেমা এখনে এটা অভিনেতাক এজন অভিনেতাক বহুত বস্তু দিয়ে, তেওঁক থিয় হ'বলৈ মাটি এডোখৰ দিয়ে, পৰিচালকে তেওঁৰ সপোনৰ চৰিত্ৰ এটা তেওঁৰ যোগেৰে জীৱন্ত কৰাব বিচাৰে, একোখন ছবিৰ একোটা চৰিত্ৰই একোজন অভিনেতাৰ অভিনয় জীৱন স্মৰণীয় কৰি তুলিব পাৰে | এখন ছবিৰ তেনেকুৱা এটা শক্তিশালী অংগ হোৱাৰ পিছতো অভিনেতাজনে ছবিখনৰ লগত কিয় আত্মীয়তা অনুভৱ নকৰে ? কিয় এজন অভিনেতাই তেওঁৰ বন্ধু-বান্ধৱক মাতি নি টিকট কাটি ছবিখন চাবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিব নোৱাৰে ? এই প্ৰশ্নটোৱে মোৰ মনত বাৰে বাৰে খুন্দিয়াই থাকে |                                                                             ( বৰুণ চন্দৰ কথাখিনি Satyajit Ray- The man who knew too much গ্ৰন্থত উল্লেখ আছে )

x

'খাকী' চিনেমাখন চাবনে

এগৰাকী চিত্ৰৰসিক আছে -  অসমীয়া চিনেমা ৰিলিজৰ  তাৰিখ ঘোষণা হ'লেই মোক ফোন কৰি সোধে - এইখন চিনেমা চাবনে ?  চাম বা নাচাম কাৰণটো কি -  'খাকী' মুক্তিলাভৰ দিন ঘোষণা কৰাৰ লগে লগে একেটা প্ৰশ্ন পুনৰ সুধিলে | মোৰ স্পষ্ট উত্তৰ আছিল -  চাম | গতিকে তাৰ পৰৱৰ্তী প্ৰশ্নটো আহিল- কিয় ? এই 'কিয়'টোৰ উত্তৰ মই অলপ দীঘলীয়াকেই দিব  লাগিব |  

১৯৯২-৯৩ চন সঠিক মনত নাই | মই আকাশবাণীৰ চাকৰিত যোগদান কৰিছোঁ আৰু সেই সময়তেই কোনোবা এখন মেগাজিনত অতনু ভূঞাৰ এখন নাটক পঢ়িছিলো | নাটকখনৰ বিষয় আছিল মহাত্মা গান্ধী | মই আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়ত সেই নাটকখন কৰিম বুলি ঠিক কৰিলোঁ |  অনুমতিৰ কথা আহিল | অতনুলৈ ফোন কৰিলোঁ | তেতিয়া চিনাকি আছিল যদিও বিশেষ ঘনিষ্ঠতা হোৱা নাছিল | ফোন কৰিলোঁ, উদ্দেশ্য কলোঁ | তেওঁ একেষাৰে ক'লে- 'এই নাটকখন আপোনাৰ, আপোনাকে দি দিছোঁ | যি খুচি তাকে কৰিব পাৰে |' কিন্তু মোক লিখিত এটা অনুমতি লাগে | 'নালাগে মই দিছোঁ সেইখন আপোনাৰ হৈ গ'ল" |  কিবা কাৰণত নাটকখন কৰা নহ'ল সেইটো বেলেগ কথা | কিন্তু একে আষাৰে মোক নাটকখন কৰাৰ কাৰণে অনুমতি দিছিল সেইটোৱে মোৰ মনটো ভাল লগাই থাকলে | 'খাকী' চাম সেইটো কাৰণতে | সেইটো প্ৰথম কাৰণ | দ্বিতীয় কাৰণ-  অতনুৱে অলপ বেলেগ ধৰণে চিন্তা কৰিব পাৰে, চিন্তা কৰে আৰু সেইমতে কামো কৰে | সেইটোৰ বহুত উদাহৰণ আছে | কিন্তু মোক বেছিকে ইমপ্ৰেছ কৰা তেনেকুৱা এটা উদাহৰণ আছিল -  এটা গান - 'বাবু ভিক্ষা দিয়ক না' |  অনুজাই খুব সুন্দৰ গাইছিল | সেই অনুজাই এই খাকী ছবিটো গান গাইছে | এই গানটোৰ কাৰণেও মই আগ্ৰহেৰে অপেক্ষা কৰিছো | 'বাবু ভিক্ষা দিয়ক না' - বহুত বছৰ আগৰ গান, এতিয়াও মোৰ কাণত সেই গানটোৰ কেইটামান পংক্তি বাজি থাকে | 

তৃতীয় কাৰণটো হ'ল "খাকী' ছবিখন -  ছবিখন কি হৈছে মই ক'ব নোৱাৰোঁ কিন্তু ছবিখনৰ যিখিনি বস্তু দেখি আছো সেইখিনিয়ে আকৰ্ষণ কৰে | 'খাকী' নামটো যেনেকৈ লেখা হৈছে - সেই  ডিজাইনটোৱে চিনেমাৰ ফিলিংছ এটা দিয়ে, চিনেমা চিনেমা এটা অনুভৱ দিয়ে | সেই অনুভৱটো আছিল - আমি যেতিয়া চিনেমাৰ কাৰণে পাগল আছিলোঁ- আমি যেতিয়া চিনেমাৰ আকৰ্ষণত ভালদৰে নিমজ্জিত হৈছিলোঁ - কৈশোৰ আৰু যৌৱনৰ সন্ধিক্ষণৰ সেই সময়খিনিত | সেই সময়ত চিনেমাস্কোপ আহো আহো হৈছিল,  চিনেমাৰ নাম ইত্যাদি চিনেমাস্কোপৰ দৰে বহল ধৰণে লেখা হৈছিল | অতনু ভূঞাৰ 'খাকী' নামটো আৰু বিভিন্ন ঠাইত তাৰ ৰিফ্লেকশ্যন দেখা পাইছোঁ, তাৰ প্ৰতিধ্বনি শুনিবলৈ পাইছোঁ, তাৰ প্ৰতিফলন দেখা পাইছোঁ আৰু একেধৰণে কিবা চিনেমা ভাল পোৱাৰ কিবা একেডাল ষ্ট্ৰিং যেন আমাৰ দুয়োৰে মনত বাজিছে - এই ভাৱ মনলৈ আহিছে | মোৰ 'চিনে কুইজ' নামৰ কিতাপ এখন আছিল তাৰ বেটুপাতত নামটো তেনেকুৱা ডিজাইন এটাত  লিখা আছিল  | 

এখন চিনেমা চাবলৈ এই মুহূৰ্তত এইকেইটা কাৰণেই যথেষ্ট |