অ-কাহিনীমূলক চলচ্চিত্ৰৰ বিশ্বখনক এক সুকীয়া মাত্ৰা দি ১৯৯০ চনৰ পৰাই ধাৰাবাহিকভাৱে অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে মুম্বাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, সংক্ষেপতে মিফ ৷ সমগ্ৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ পুৰণি আৰু বিশাল এই চলচ্ছিত্ৰ মহোৎসৱটিৰ এতিয়াৰ আয়োজক হৈছে ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগম ৷ সময়ৰ পৰিবৰ্তনৰ সৈতে খোজ মিলাই এই মহোৎসৱে তথ্যচিত্ৰ, চুটি ছবি আৰু এনিমেচন মাধ্যমক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটত এক শক্তিশালী মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে ৷ আজিৰ তাৰিখত ‘মিফ’ কেৱল এটা উৎসৱ হৈ থকা নাই, বৰঞ্চ ই সমগ্ৰ বিশ্বৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু এই জগতৰ লগত জড়িত পেছাদাৰীসকলৰ বাবে এক চিন্তাপ্ৰসূত আৰু আনন্দদায়ক মিলনভূমিত পৰিণত হৈছে ৷
১৯৯০ চনত অসমৰ চিত্ৰ পৰিচালক জনচ মহলীয়া আছিল ফিল্ম ডিভিজনৰ এগৰাকী ডিৰেক্টৰ ৷ তেখেতে এই মহোৎসৱৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ পৰিচয় থকা পুস্তিকাখন মোক দিছিল ৷ সেইখন হাতত লৈ ভাবিছিলোঁ, এদিন মোৰ চিনেমাৰ কথাও এনেদৰে ছপা হোৱা হ’লে- এটা সময়ত সেই আশা পূৰণ হৈছিল ৷ দুখন ছবি এই মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল, এবাৰ আলোচনা চক্ৰৰ বক্তা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিলোঁ ৷ এইবাৰ এখন ছবিৰ পৰিচালক আৰু এখন ছবিৰ সহ-প্ৰযোজক হিচাপে মহোৎসৱথলীত উপস্থিত হৈছিলোঁ ৷
সোমায়েই লগ পালোঁ চুটি ছবিৰ নিৰ্মাতা ৰিংকু শৰ্মাক, যোৱা বছৰ তেওঁৰ লগত এই ঠাইতেই চিনাকি হৈছিলোঁ ৷ ‘মিফ’ৰ ডক-বাজাৰত আছিল তেওঁৰ ছবি ‘হামাৰী ৰামলীলা’ ৷ ছবিখন অলপতে জাকাৰ্তা আৰু দুখনমান দেশৰ শিক্ষানুষ্ঠানত প্ৰদৰ্শিত হৈছে ৷ তেওঁ সেই প্ৰদৰ্শনত অংশগ্ৰহণ কৰি উভতি আহিছে ৷ ৰিংকুৰ ছবিখনৰ এই সফলতাৰ কাহিনী শুনিবলৈ ব্যগ্ৰ হৈ আছিলোঁ ৷ আৰু লগ পালোঁ পুনেৰ সাংবাদিক আকুৰেক৷ যোৱা বছৰ ‘ইফি’ত তেওঁৰ সৈতে চিনাকি হৈছিলোঁ ৷ প্ৰতি বছৰে এনেদৰে চিনাকিৰ সংখ্যা বাঢ়ি গৈ থাকে আৰু এই ক্ৰমবদ্ধৰ্মান সংখ্যাই মহোৎসৱক অধিক অন্তৰংগ কৰি তোলে ৷ সকলো মহোৎসৱৰ ক্ষেত্ৰতে একেই কথা একেই অনুভবৰ প্ৰতিফলন ঘটে ৷
বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ নতুন আৱিষ্কাৰে চিনেমাক সম্বৃদ্ধ কৰে, নতুন পথ দেখুৱায় আৰু কেতিয়াবা শংকাৰ কাৰণো হৈ পৰে ৷ এতিয়া চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই একেলগে এক সম্ভাৱনা আৰু প্ৰত্যাহ৩ান হিচাপে দেখা দিছে ৷ ইয়াক সম্পূৰ্ণ ভাবুকি বা কেৱল সহায়কাৰী বুলি একপক্ষীয়ভাৱে ক’ব নোৱাৰি৷ এফালে, AI চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বাবে এক শক্তিশালী সহায়কাৰী হাত ৷ চিত্ৰনাট্যৰ ধাৰণা প্ৰস্তুত কৰা, দৃশ্যসজ্জাৰ পৰিকল্পনা আৰু কম্পিউটাৰ গ্ৰাফিক্স তথা সম্পাদনাৰ দৰে কাৰিকৰী দিশবোৰকৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই অতি খৰতকীয়া আৰু মিতব্যয়ী কৰি তুলিছে ৷ ইয়াৰ ফলত সীমিত বাজেটৰ স্বতন্ত্ৰ চলচ্ছিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলেও নিজৰ কল্পনাৰ বিশালতাক পৰ্দাত ৰূপ দিবলৈ সমৰ্থ হৈছে ৷ আনহাতে, ই ছবি জগতৰ বাবে একপ্ৰকাৰৰ শংকাও লৈ আনিছে ৷ চিত্ৰনাট্যকাৰ, এনিমেটৰ আৰু কাৰিকৰী শিল্পীসকলৰ সংস্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত ই ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে ৷ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল, এ-আই-এ পুৰণি তথ্য সংগ্ৰহ কৰি কাম কৰে, কিন্তু মানুহৰ মনৰ মৌলিক অনুভূতি, গভীৰ জীৱনবোধ আৰু স্বতঃস্ফূৰ্ত সৃষ্টিশীলতাক ই কেতিয়াও স্পৰ্শ কৰিব নোৱাৰে ৷ এইবোৰ প্ৰসংগ আলোচিত হৈছিল মহোৎসৱৰ এটি ৱৰ্কশ্বপত ৷ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই চলচ্ছিত্ৰ নিৰ্মাণৰ দিগন্তক এক নতুন ৰূপ দিয়াৰ এই সময়তে কৰ্মশালাৰ মূল বক্তা বিখ্যাত প্ৰতিষ্ঠান ‘আই আই চিটি’ -ৰ মুৰব্বী আনন্দ পাণ্ডেই ভবিষ্যত প্ৰজন্মৰ কাহিনী কথনশৈলীৰ সম্ভাবনাৰ কথা ব্যাখ্যা কৰিছিল ৷ চলচ্ছিত্ৰ জগতৰ লগত থকা নিজৰ গভীৰ অভিজ্ঞতাক কামত লগাই পাণ্ডেই প্ৰযুক্তিৰ সৈতে সৃষ্টিশীল দৃষ্টিভংগীৰ এক সেতু গঢ়ি তুলিছিল, যাৰ জৰিয়তে ভবিষ্যতৰ ‘মাইক্ৰ’-চিনেমা’ আৰু সংক্ষিপ্ত বৰ্ণনাৰ ভৱিষ্যতৰ ৰূপৰেখা প্ৰস্তুত কৰা কৰিছিল ৷ এ আই সঁজুলিবোৰে চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলক কেনেদৰে এক সহজলভ্য পৰিসৰৰ ভিতৰতে গভীৰ প্ৰভাৱশালী, চিনেমেটিক অভিজ্ঞতা সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম কৰি তোলে, সেই কথাৰ আলোচনাই আছিল এই ৱৰ্কশ্বপৰ মূল সফলতা ৷
আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োগে চলচ্চিত্ৰ মহোৎসববোৰলৈ কেনে ধৰণে পৰিবৰ্তন আনিছে, সেই বিষয়ৰ এখন মনোজ্ঞ আলোচনা চক্ৰঅনুষ্ঠিত হৈছিল ৷ বহু চলচ্ছিত্ৰ মহোৎসবৰ লগত জড়িত প্ৰেমেন্দ্ৰ মজুমদাৰৰ বক্তব্যই বহু নতুন কথাৰ সম্ভেদ দিছিল ৷ এই আলোচনা চক্ৰত ভাগ ল’বলৈ আহিছিল ইণ্ডিয়ান হেবিটেট চেন্টাৰৰ সঞ্চালক প্ৰফেচৰ কে জি সুৰেশ ৷ পুৰণি বন্ধুক প্ৰায় আঠ মাহৰ মূৰত লগ পালোঁ, আলোচনা আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে কিছু সময় কথা পাতিলোঁ ৷ সভা শেষ কৰিয়েই তেওঁ নতুন দিল্লীলৈ উভতি যাব- পাচদিনা পুৱাই আন্তৰ্জাতিক যোগ দিবসৰ কাৰ্যসূচী আছে ৷
অসম ডাউন টাউন বিশ্ববিদ্যালয়ে প্ৰযোজনা কৰা আৰু মই পৰিচালনা কৰা ‘হৰিনাৰায়ণ’ নামৰ তথ্যচিত্ৰখনে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাত স্থান লাভ কৰিছিল ৷ হৰিনাৰায়ণ দত্তবৰুৱাৰ কৰ্মৰাজিৰ কথা সৰ্বভাৰতীয় স্তৰৰ মঞ্চ এখনত তুলি ধৰিব পৰাটো আমাৰ বাবে আনন্দৰ কথা আছিল ৷ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ডীন অব ষ্টাডিজ প্ৰফেচৰ বন্দনা দত্ত, ময়ূৰাক্ষী দত্ত আৰু প্ৰাক্তন ডীন শান্তনু চৌধুৰীয়েও এই প্ৰদৰ্শনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল ৷ মোৰ কেইবাগৰাকীও সমালোচক বন্ধুও উপস্থিত আছিল ৷ অসমৰ চিত্ৰ পৰিচালক দীপ চৌধুৰীও আছিল আৰু পৰিচালকৰ সতে হোৱা প্ৰশ্নোত্তৰ পৰ্বত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল ৷ ছবিখনৰ বিষয়ে একাধিক সাংবাদিকে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল, আকাশবাণী আৰু দূৰদৰ্শনে আমাৰ লগত হোৱা কথোপকথন প্ৰচাৰ কৰিছিল ৷ যিটো আশা লৈ ছবিখন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, ‘মিফ’-এ, তাৰ কিছু অংশ পূৰণ কৰি দিছিল ৷
ভূপেন হাজৰিকাৰ 'পত্ৰলেখা' গীতটিৰ ভাবটোক কাহিনীৰ ৰূপ দি নম্ৰতা দত্তই পৰিচালনা কৰা ‘পত্ৰলেখা’ ছবিখনেও ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল ৷ ইয়াৰ পূৰ্বে ছবিখন গোৱাত অনুষ্ঠিত ইণ্টাৰনেছনেল ফিল্ম ফেষ্টিভেল অব ইণ্ডিয়াৰ পেন’ৰামাত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল বাবে ছবিখনৰ কিছু নাম হৈছিল ৷ প্ৰদৰ্শনত উপস্থিত থকা বহু দৰ্শকে সেই কথাটো কৈছিল ৷ ছবিখনৰ সহ প্ৰযোজক হিচাপে মই খুব আনন্দিত হৈছিলোঁ ৷ ছবিখনক লৈ সাংবাদিক মহলৰো আগ্ৰহ পৰিলক্ষিত হৈছিল ৷ জাপানৰ ফিল্ম ক্ৰিটিক নাচিকো মোৰি ছবিখন প্ৰদৰ্শনৰ ঠিক আগমুহূৰ্তত আহি উপস্থিত হৈছিল, ‘হৰিনাৰায়ণ’ৰ সময়ত আহিব নোৱৰা বাবে দুখ প্ৰকাশ কৰিছিল ৷ খুব আগ্ৰহ কৰি তেওঁ আমাৰ লগত ছেলফি উঠিছিল- এই কথাবোৰে আনন্দ দিয়ে ৷
‘হৰিনাৰায়ণ’ আৰু ‘পত্ৰলেখা’ৰ লগতে ‘মিফ’ৰ প্ৰতিযোগিতা শাখাত স্থান লাভ কৰা অসমৰ চিত্ৰনিৰ্মাতাসকল আৰু তেওঁলোকৰ ছবি কেইখন হ’ল ৰাজদীপ চৌধুৰীৰ ‘চলো ইণ্ডিয়া উইথ এৰিক জি – বাৰাণসী’, চুটি কাহিনী চিত্ৰ - অংকুৰ ডেকাৰ ‘আবিষ্কাৰ: দ্য ডেব্যু’, নম্ৰতা দত্তৰ ‘পত্ৰলেখা’, অৰিন্দম বৰুৱা আৰু ইন্দ্ৰনীল গায়ণৰ ‘মাৰফৎ’ আৰু দীপ চৌধুৰীৰ ‘ৰুণানুবন্ধ’৷
দৈনিক অসমত প্ৰকাশিত
